Nika İsyanı
Tarih

"4 dakikada oku"Nika İsyanı

    Constantinopolis birçok isyana şahit olmuşsa da en şiddetli olanlardan biri şüphesiz Nika İsyanıdır. Bu isyan birçok kişinin katledilmesine sebep olmuştur. Nika isyanı, Justinianus henüz 5 yıldır iktidarda olduğu dönemde meydana gelmiştir. Bu felaket onu neredeyse şehirden kaçma noktasına dahi getirecektir. Ancak düşünüldüğü gibi olmamış ve Justinianus, eşi Theodara’nın cesareti sayesinde kaçmaktan vazgeçmiştir. Şehir Justinianus’un çabalarıyla toparlamıştır. Hatta yaşanılan isyan sonrası yıkılmış olan Ayasofya imparator tarafından tekrar inşa ettirilmiştir.

   İsyan hakkında konuşmadan önce ilk olarak I. Justinianus dönemine göz atmamız daha iyi olacaktır. Gerçek adı Flavius Petrus Sabatius olan Justinianus amcası Justinus’un evlat edinmesiyle ismi kayıtlarda Flavius Petrus Sabatius Justinianus olarak geçmektedir. Justinianus amcası döneminde önemli görevlerde yer almış ve evlat edinilmesiyle sonraki dönemde eş imparator haline gelmiştir. Justinus’un ölümü sonrası I. Justinianus Ayasofya’da imparatorluk tacını giymiştir. I. Justinianus dönemi Roma tarihi bakımından dönüm noktasıdır denilebilir. Çünkü bazılarına göre Roma imparatorlarından sonuncusu Bizans imparatorlarınınsa ilki olarak görülür. Justinianus kendinden önceki imparatorların aksine gözünü batıya çevirip imparatorluğun eski büyüklüğüne ulaşması için uğraşmıştır. Onun döneminde İtalya, Afrika’nın kuzeyi ve İspanya’nın bir bölümü tekrar ele geçirilmiştir. Bu başarılarından dolayı ona ‘’Büyük Justinianus’’ denildi. Sosyal yaşamına gelirsek Theodora’dan bahsetmeden geçemeyiz. Theodora oldukça yoksul bir aileden gelen bir kadındır ve Mısır ile Suriye’ye gittikten sonra dini bütün bir kadın olarak geri dönmüştür. Justinianus, onunla işte bu dönemde tanışmıştır ve evlenmişlerdir. Kendisi Nika İsyanı olduğunda Justinianus kaçacak olduğu zaman ayaklanmayı bastırmaya teşvik etmesiyle bilinir. Çok daha fazlasına Prokopois’un “Bizans’ın Gizli Tarihi” adlı eserinde şahit oluyoruz.

   Nika Ayaklanması, Bizans tarihinin en kanlı ayaklanmasıydı. Hipodrom yani bugünkü adıyla Sultanahmet meydanı, at yarışlarının yapıldığı alan ve siyasal bir merkez işlevi görmekteydi. Maviler ve Yeşiller olarak ikiye ayrılmış olan takımlar yarışları kazanmak için birbirleri aralarında kıyasıya mücadele verirdi. Bu meydan imparatorlara isteklerin duyurulabileceği de bir alandır ve imparator locadan yarışları izliyor olurdu. Bu takımların ayrımına bakmamız gerekirse maviler, aristokrat kesimi; yeşiller ise tüccar, zanaatkar kesimi temsil ederdi. İlk başta imparator mavileri desteklerken daha sonrasında iki takıma karşı da oluşan sert tavrı toplum üzerinde olumsuz etkiler yarattı. 10 Ocak 532 tarihinde maviler ve yeşillerin Hipodrom’daki yarış sonrası anlaşmazlığa düşmesi çok sert müdahaleyle karşılaşmalarına sebep oldu ve taraflar en sonunda kendilerini ittifak içinde buldu. İsyancılar ‘’Nika’’ yani ‘’Zafer’’ diye bağırarak kentteki birçok binayı ateşe verdiler. İmparator bu durum gerçekleşirken tahtı terk edip kaçmayı düşündüğü zaman eşi Theodora buna karşı çıktı ve yüreklendirici bir konuşma gerçekleştirdi:

“Belki kadınların, erkekler önünde konuşması ve korkaklara cesaret vermesi doğru değildir. Ama tehlike anında herkes elinden geleni yapmalıdır. Bence bu durumda kaçmamız bize bir şey kazandırmaz. Kaçarak kurtulsak bile bunun sonu yoktur. Nasıl olsa dünyaya gelen kişi ölecektir. Hükümdar olan kimse sürgünde yaşayamaz. Ey İmparator! Kaçarak kurtulmak istiyorsan bunda bir güçlük yok. Hazinen var, gemilerin hazır bekliyor. Ama sarayından ayrıldığın zaman hayatını da yitirmiş olacaksın. Güveneceğin bir yere kaçtığın zaman ölümü güvenliğe tercih edip ermeyeceğini düşün.”

   Bu sözler üzerine Justinianus kaçma düşüncesinden vazgeçti ve ayaklanmayı bastırması için Belisarius’u görevlendirdi. Ayaklanmanın altıncı günü Belisarius, isyancıları Hipodrom’a kapatıp 30-40 bin kişiyi öldürterek isyanı bastırdı ve isyan böylece sonlanmış oldu.

      KAYNAKLAR

Tosun Serhat Pir, Doğu Roma İmparatoru I.Justinianus’un Bithynia’daki Faaliyetleri, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl:6, Sayı:80, Ekim 2018, s.595-608

Prokopius, Bizans’ın Gizli Tarihi, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2014

Salikoğlu Hüseyin, Justinianus, İktidar ve Mimari , Haziran 2019 

 

 

Bir Cevap Yazın