Psikoloji

"6 dakikada oku"Taijin Kyofusho: Japon Kültürüne Özgü Sosyal Kaygı Bozukluğu

Batı kültüründe birini dinlerken gözlerinin içine bakmak, o kişiyi ilgiyle dinlemek anlamına gelir. Hatta bizim toplumumuzda da birisiyle diyalog halindeyken gözlerini kaçırmak, göz kontağı kurmamak yalan söylemek anlamına gelmektedir. Doğu Asya toplumlarında ise tam tersine birini dinlerken gözlerinin içine bakmak saygısızlık olarak kabul ediliyor. Bu toplumsal kural Japonya’da çok önemli olsa gerek ki Japonya’da göz göze gelerek karşısındaki insanı rahatsız etmeyle ilgili bir kaygı bozukluğu gelişmiş. İsmi: Taijin kyofusho. Anlamı ise “kişilerarası ilişki korkusu” (Amerikan Psikiyatri Birliği, 2013). Bir tür sosyal kaygı bozukluğu ya da sosyal fobi olarak nitelendirilebilecek olan taijin kyofusho; psikolojik bozuklukların sınıflandırıldığı Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı (DSM)’nda kültüre özgü psikolojik bozukluklar başlığı altında yer alıyor.

Doğu Asya kültürleri, sosyal hayatın düzenlenmesi ile ilgili pek çok toplumsal kurala sahiptir. Bu da bireylerin toplumsal davranışlarını düzenlemeleri ve kontrol etmeleri için kaygı duymalarına sebep olmaktadır. Taijin kyofusho’nun da bu davranışları düzenleme kaygısı ile ortaya çıktığı düşünülüyor. Bu yüzden kültüre özgü psikolojik bozukluklar kümesinde yer alıyor. Aynı aileden farklı yaşta bireylerden alınan sonuçlara göre bu rahatsızlığın ergenlik dönemindeki gençlerde ebeveynlerine göre daha fazla görüldüğü ve yine gençlerin başkalarının kendileri hakkında değerlendirmelerini ebeveynlerine göre daha fazla önemsedikleri bulunmuştur (Essau ve ark., 2012). Buradan da gençlerin kendilerine yapmaları ve yapmamaları gerekenlerle ilgili sık sık öğüt verilmesine karşılık olarak böyle bir kaygı geliştirmiş oldukları çıkarımı yapılabilir.

Taijin kyofusho’nun semptomları ve Japonca karşılıkları şöyledir:

Sekimen-kyofu: Toplum içerisinde kızararak diğer insanlara rahatsızlık verme korkusu.

Shubo-kyofu: Göze hitap etmeyen, başkalarını rahatsız edecek bir dış görünüşe sahip olma korkusu.

Jikoshisen-kyofu: Başkalarıyla göz teması kurarak onları rahatsız etme korkusu.

Jikoshu-kyofu: Vücuttan başkalarını rahatsız edecek bir koku yayma korkusu (Lenna, 2014).

Bu durumlarda bulunmaktan yoğun bir kaygı duyulur ve bir an önce bu kaygıdan kurtulmak, kaçmak istenir. Kalabalık alanlarda bulunmaktan kaçınma semptomu, sosyal kaygı bozukluğu ile benzerlik göstermektedir. Ancak sosyal kaygı bozukluğunda kalabalık bir ortamın verdiği güvensizlik hissi yüzünden bu ortamlardan kaçınma davranışı görülür. Yapılan araştırmalarda taijin kyofusho vakalarında empati kavramını beyinde işlemeyle ilgili bir dengesizliğin olduğu gözlemlenmiştir (Fujino ve ark., 2019). Buna bağlı olarak da sosyal kaygı bozukluğundan farklı olarak taijin kyofusho vakalarında kalabalıkta bulunarak oradaki diğer insanlara rahatsızlık verme kaygısı söz konusudur (Fritscher, 2020). Örneğin bakışlarıyla diğer insanları rahatsız ettiğini düşünen bireyler etraftaki insanların yaptığı herhangi sıradan bir davranışın (öksürmek, gülmek, hapşırmak, farklı bir yöne bakmak, vs.) kendilerinden rahatsız olduklarını göstermek için yaptıkları anlamına geldiği gibi mantıksız ve gerçek dışı düşüncelere sahiptirler (Iwata ve ark., 2011).

Morita Terapisi

Bu rahatsızlığın tedavisi için adını Japon psikoterapist ve Zen budisti Shoma Morita’dan alan ve eski bir terapi yöntemi olan Morita terapisi sıkça kullanılmıştır. Bu terapi yönteminde amaç duyguların olduğu gibi kabul edilmesi, semptomların ortadan kaldırılması yerine onlarla birlikte hayatın sürdürülmesidir (Tüter, 2019). Bu terapi yönteminde bireyler öncelikle tamamen izole bir ortamda dinlenirler. Bu süreçte kimseyle konuşmasına, hatta bir şeyler okumasına izin verilmez. İkinci aşamada izolasyon devam etmektedir ancak yataktan çıkılması sağlanır ve ufak işlerle meşguliyete teşvik edilir. Şiir okunmasına, günlük yazılmasına izin verilirken başkalarıyla konuşma kısıtlaması devam etmektedir. Üçüncü aşamada artık bir rehber eşliğinde daha ağır işler yapılmasına müsaade edilir. Son aşamada ise kendilerini ve semptomlarını kabul etmeleri telkinlerinden oluşan derslere katılarak 40 günlük terapi sürecini tamamlarlar. Terapi süreci uygun bir şekilde sürdürüldüğünde hastaların %93’ünde olumlu sonuç alındığı raporlanmıştır (Maeda ve Nathan, 1999).

Taijin kyofusho ilk kez Japonya’da tanımlanmış olsa da modern çalışmalar bu rahatsızlığın Japonya dışında da görüldüğünü göstermektedir. Çünkü yaşanılan toplum klasik toplulukçu kültür tanımına uymasa da bireyler toplulukçu davranış gösterebilmekte ve toplumsal davranışlarla ilgili kaygı duyabilmektedir (Vriends, Pfaltz, Novianti ve Hodiyoni 2013). Yine Japonya’da ortaya çıkan Morita terapisi 40 gün gibi bir izolasyon gerektirdiği için modern terapi yöntemlerine göre daha meşakkatlidir. Dolayısıyla taijin kyofushonun ilerleyen yıllarda çıkması beklenen Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı’nın yeni versiyonunda (DSM 6) kültüre özgü bozukluklar kümesinden çıkarılması muhtemeldir. Bununla birlikte de modern terapi yöntemleri bu bozukluğa göre uyarlanarak uygulanacaktır.

Kaynakça

Amerikan Psikiyatri Birliği, (2000). Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı (5. baskı). Washington, DC: Amerikan Psikiyatri Birliği.

Essau, C. A., Sasagawa, S., Ishikawa, S. I., Okajima, I., O’Callaghan, J., & Bray, D. (2012). A Japanese form of social anxiety (taijin kyofusho): Frequency and correlates in two generations of the same family. International journal of social psychiatry58(6), 635-642.

Fujino, J., Monti, R. P., Tohka, J., … & Hari, R. (2020). Brain and behavioral alterations in subjects with social anxiety dominated by empathic embarrassment. Proceedings of the National Academy of Sciences117(8), 4385-4391.46(6), 525-530.

Iwata, Y., Suzuki, K., Takei, N., Toulopoulou, T., Tsuchiya, K. J., Matsumoto, K., … & Mori, N. (2011). Jiko-shisen-kyofu (fear of one’s own glance), but not taijin-kyofusho (fear of interpersonal relations), is an east Asian culture-related specific syndrome. Australian & New Zealand Journal of Psychiatry, 45(2), 148-152.

İlayda Tüter. (2019, 24 Mart). Logoterapi, Morita Terapisi ve Ikigai. Anormal Psikoloji. Erişim adresi: https://www.anormalpsikoloji.com/logoterapi-morita-terapisi-ve-ikigai/

Lenna. (2014, 24 Nisan). TAIJIN KYOFUSHO – A VERY “JAPANESE” SOCIAL ANXIETY. Tofugu. Erişim adresi: https://www.tofugu.com/japan/taijin-kyofusho/

Lisa Fritscher. (2020, 16 Ekim). Taijin Kyofusho: Japanese Social Phobia. Verywellmind. Erişim adresi: https://www.verywellmind.com/taijin-kyofusho-2671839

Maeda, F., & Nathan, J. H. (1999). Understanding taijin kyofusho through its treatment, Morita therapy. Journal of Psychosomatic Research, Tei, S., Kauppi, J. P., Jankowski, K. F.,

Vriends, N., Pfaltz, M. C., Novianti, P., & Hadiyono, J. (2013). Taijin kyofusho and social anxiety and their clinical relevance in Indonesia and Switzerland. Frontiers in psychology4, 3.

REKLAM ALANI A

Bir Cevap Yazın