Gündem,  Psikoloji

"4 dakikada oku"Stres ve Yönetimi

 Stres insanın ruhsal ve bedensel olarak sınırlarının zorlanmasıdır. Stres, bireyler üzerine etki eden ve onların davranışlarını, iş verimini, diğer bireylerle ilişkilerini etkiyen karmaşık bir kavramdır. Bireyin duygularında, bilişsel süreçlerinde veya fiziki koşullarında oluşan ve bireyin çevresi ile baş edebilme gücünü tehdit eden bir gerilim durumudur. Stres, aşırı ve genellikle istenmeyen uyarılara ve çevredeki tehdit edici olaylara karşı bireyde gelişen fizyolojik ve psikolojik tepkileri içerir. Stres, kendiliğinden oluşan bir durum değildir. Stresin ortaya çıkabilmesi çevresel faktörlerle yakından ilişkilidir. Bireyler kendilerini kuşatan çevrelerinden farklı şekillerde ve oranlarda etkilenirler. Stresin oluşmasına neden olan birçok faktör vardır. Bireyin fiziksel ya da psikolojik durumu için tehdit olarak algıladığı her türlü uyaran strese neden olabilmektedir. Stresin olup olmadığı bazı göstergelerden anlaşılabilir. Stresin belirtileri olarak tanımlanabilecek olan bu göstergeler, bireysel olduğu gibi örgütsel düzeyde de kendini gösterirler. Organizma ile ilgili stres belirtileri fiziksel, duygusal, zihinsel ve sosyal olmak üzere dört grupta toplanmaktadır. Bir organizmanın stres altında olması kadar, insan ve insan gruplarının çeşitli faaliyetler gösterdiği bir örgütün de bazı faktörlerin etkisiyle stres altına girmesi doğaldır. Stres altına giren örgüt de organizma gibi çeşitli davranış değişiklikleri gösterir. İşe devamsızlığın artması, performans düşüklüğü, dayanışma eksikliği, hataların artması gibi davranış değişiklikleri sayılabilir.

 Stresle başa çıkmak ve yaşam kalitesini arttırmak amacıyla, durumu ya da duruma verilen tepkileri değiştirmeye stres yönetimi denir. Stresle başa çıkmada, strese verilen tepkileri bilmek önemlidir. Öncelikle işe yaramayan ve bireye zarar veren tepkilerin belirlenmesi ve bu zararlı tepkilerin nelere yol açtığının farkına varılması gerekir. Başa çıkma yöntemleri, bireyin bu tepkilerini değiştirebilmesini sağlayacak becerileri kazandırarak stresi azaltmayı hedefler. Kimi zaman birey; kaçma, saldırganlık, içe kapanma, alkol ve sigara bağımlılığı ve kötü beslenme gibi yöntemler kullanarak stresle mücadele ettiğini varsayar. Oysa sığınılan bu yöntemler stresle mücadelede etkisiz yollardır. Diğer yandan  görmezlikten gelme, başkalarını suçlama, inkar ve bastırma gibi kendini kandırmaya yönelik tutum ve davranışlar içine girmek kadar; endişelenme, hayal kırıklığına uğrama, içine kapanma, başkalarına öfke duyma gibi tavırlar insanı stresten uzaklaştırma bir yana strese yatkın hale getirir.

 Stresle başa çıkmayı işletme yönetimi açısından örgütsel ve bireysel başa çıkma yöntemleri olarak iki grupta toplamak mümkündür. Bireysel olarak kullanılan bazı stratejiler, stresle başa çıkmada çok gerekli ve önemli bir yer tutmaktadır. Bu stratejilerin ortak yönü, hemen hemen tümünün kişisel alışkanlıkları ile fiziksel, psikolojik ve davranışsal değişkenlerin kontrol altına alınmasını öngörmeleridir. Böylece bedende başlayan ve zararlı olan stres tepkisi karşı önlemler alınarak etkisiz kılınmaya çalışılmaktadır. Bireysel başa çıkma yöntemleri; kendini gözleme ve yeniden yapılandırma, gevşeme teknikleri, derin nefes alıp verme tekniği, olumlu hayal kurma, meditasyon, egzersiz ve beden hareketleri, beslenme, uyku, sosyal ilişkiler, hobiler, zamanı iyi kullanmak, problem çözme, psikanaliz ve dinamik psikoterapi, stres yönetiminde DKBY (Değiştir-Kabul Et-Boş ver- Yaşam Tarzını Yönet) gibi yöntemlerdir. Stres yönetiminde örgütsel başa çıkma yöntemleri ise verimliliği, etkinliği, kaliteyi ve iş barışını düşünen bir yönetim tarzıdır. İş yerinde çalışanların karşı karşıya kaldıkları veya kalabilecekleri stres etkenlerine zamanında müdahale eder. Stres yönetiminde örgütsel başa çıkma yöntemleri; olumlu örgüt kültürü ve iklimi geliştirme, etkin bir takım kurma, iyi bir yönetim ve organizasyon sağlama, tekno-yapısal müdahaleler, örgütsel rollerin belirlenmesi ve çatışmaların azaltılması, iyi bir kariyer planlaması gibi yöntemlerdir.

KAYNAKÇA

mebk12.meb.gov.tr/meb_iys…/21/…/17112824_streslebasetme2.ppt

Prof. Dr. Önder BARLI Davranış Bilimleri ve Örgütlerde Davranış, 5.Baskı, Erzurum,2012

http://acikerisimarsiv.selcuk.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/123456789/8897/234929.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Bir Cevap Yazın