Hukuk

"4 dakikada oku"Thomas Hobbes ve Devlet

Thomas hobbes ve devlet, bu iki kavram uzun yıllardır birbirine kuyruklarının uçları ile bağlıdırlar. Siyaset kuramcısı , devlet teorisyeni ve yazar Hobbes İngiltere de dünyaya gelmiş, yine hayata burada gözlerini yummuştur. Eğitimini  Oxford Üniversitesi’nde almış ve devlet teorisi ile ilgili düşüncelerinin temellerini burada atmıştır. Eğitimini, Oxford’da almasının önemi büyüktür. Çünkü burada Aristotales’in felsefesini öğrenmiştir. Devlet nasıl oluşmuş ? İlk devlet ne zaman ortaya çıkmış ? Devleti meşru kılan şey nedir ? Devletin hak ve yükümlülükleri nedir ? Bu tarz sorulara yüzyıllarca cevap aranmış, farklı düşünürler bu sorulara farklı cevaplar vermişlerdir. Bu cevaplar arasında en önemlilerinden biri olan Hobbes’un cevabına, özel bir bölüm ayırmak elbette kaçınılmazdır. 

LEVİATHAN KİTABININ CEVABINI ARADIĞI SORU ?

Her kitap bir soruya cevap verme amacı ile ortaya çıkar çünkü her kitabın temelinde bir sorun yatar. Hobbes’un kaleme aldığı Leviathan adlı kitap da, “devlet neden ortaya çıkmıştır?” sorusuna cevap vermektedir.

YAŞADIĞI DÖNEM

Devletin temelleri hakkındaki düşüncesine geçmeden evvel, kitabın ortaya çıktığı dönemdeki İngiltere’ye bakmakta fayda var. Çünkü, yazarlar yaşadıkları dönemden bağımsız değildir. Hobbes’un eseri yayınlanmadan önce, İngiltere’de mevcut bir iç savaş hali vardır. Kral ve mülk sahibi olan parlamento arasında kanlı bir mücadele yaşanıyor idi.  Bu durum kitabın çıkış noktasıdır diyebiliriz. Kanlı bir mücadele diyoruz; çünkü bu savaş sonucunda, İngiliz Kralı 1. Charles idam edilmiştir. Hobbes, ender görülen bu olay zamanında yaşamıştır. Bu olaylar, onun düşüncelerinin şekillenmesinde büyük rol oynamıştır.

ETKİLENDİĞİ DÜŞÜNÜRLER

Hobbes, yaşadığı dönemden etkilendiği kadar kendinden önceki bazı düşünürlerden de etkilenmiştir. Bu düşünürlere örnek olarak Machiavelli ve Aristoteles verilebilir. Machiavelli’nin düşüncelerine çok şey katmıştır. Öyle ki Machiavelli bir kıtanın kaşifi ise Hobbes, o kıtanın üstünde binalar inşa eden mühendistir. İki düşünür, modern devlet teorisinin büyük mimarlarıdır. Hobbes, Leviathan kitabında açıkça Aristoteles’e meydan okur, der ki ;

“inanıyorum ki doğa felsefesinin Aristoteles’in metafiziğinden
daha anlamsız. Siyaset alanında Aristoteles’in politikasından daha aykırı. Ahlak alanında Aristoteles’in etiğinin büyük bir bölümünden daha cahilce bir şey yoktur”

Hobbes’un bu düşünceleri, eğitim aldığı Oxford’da oluşmuştur.

DEVLET TEORİSİ

Thomas Hobbes ve devlet denilince, ilk olarak doğa durumu akla gelmektedir. Hobbes, bireylerin doğa durumundan kurtulmak için yaptığı bir antlaşma ile ortaya çıktığını söyler. Doğa durumu karışıktır, kaos hakimdir ve güvensizlik hat safhadadır. Bu fikir, aklına yaşadığı dönemdeki kaostan gelmiştir. Bu durumda insanlar kargaşayı engellemek için sözleşme imzalarlar. Hobbes’a göre Leviathan, yönetilenlerin rızası ile ortaya çıkmış yapay bir canlıdır. Hobbes, bu nedenle Leviathan; yönetilenlerin rızası ve akıllarının, sanatın ve bilimin ürünüdür, der. Öte yandan Leviathan, Hobbes’a göre mutlak güç sahibidir. Kanunlar, Leviatha’nın iki dudağının arasından çıkan sözcüklerdir. Hobbes, mutlakiyetçiliğin savunucusudur. Bu sebepten ötürü, egemen olan Leviatha’nın elinde kılıç ve bir asa görürüz. Burada dünya ve din üzerindeki egemenliğini vurgulanır. 

Kendisinin modern devletin kurucusu olduğunu kitabında söyler, yenilikçi olduğunun da bilincindedir.

HOBBES’UN EGEMENİ

Hobbes’un egemeni, mutlak hakimiyetle donatılmış bir egemenliktir. Öyle ki Hobbes yasayı, egemenin iki dudağının arasından çıkan söz olarak tanımlar. Her yasa egemen tarafından oluştuğundan hukuka uygundur ve iyi olup olmaması önemli değildir. Böyle bir egemenin gerekli olmasının nedeni tamamen doğa durumudur. Doğa durumundaki kargaşadan kurtulmak isteniyor ise insanlar haklarından vazgeçmeli ve onu egemene devretmelidirler. Hobbes, egemenin mutlakiyetinde ısrarcıdır. Egemen sadece halkın temsilcisidir ve yukarıda bahsettiğimiz gibi toplumun rızasının bir sonucudur.

KAYNAKÇA

Bir Cevap Yazın